آفرينش آسمانها و زمين و ما بينهما در شش روز به آسانى ، از مسائل علم‌اند . و بر اثر آن ، لزوم و امر به صبر رسول الله در برابر سخنان نارواى مشركين ، و تسبيح وى قبل از طلوع آفتاب و قبل از غروب آفتاب و مقدارى از شب و به دنبال سجده‌ها همه از مسائل اخلاقند ؛ و اعتباريّاتِ مترتّب بر حقائق . 8 وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَكانَ لِزاماً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى * فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِها وَ مِنْ آناءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرافَ النَّهارِ لَعَلَّكَ تَرْضى . « 1 » « و اگر كلمه تحقّق و گفتار تكوينى پروردگارت سبقت نيافته بود ، و اگر أجل مسمَّى و مدّت مهلتى براى كافرين مقدّر و معيّن نگرديده بود ، هر آينه تحقيقاً عذاب و هلاك خدائى براى آنان لزوم داشته و حتمى بود ؛ بنابراين تو اى پيغمبر بر آنچه آنها ميگويند صبر كن ! و قبل از آنكه آفتاب طلوع كند و قبل از آنكه غروب نمايد ، با حمد و ستايش پروردگارت او را تسبيح كن ! و مقدارى از ساعات شب تار و مقدارى در كنار و اطراف روز روشن ، خدايت را تسبيح گوى ! اميد است كه به مقام رضا و شفاعت كبرى نائل آئى ! » عدم سبقت كلمه الهيّه تكوينيّه و اراده حتميّه سبحانيّه و اجل مسمّى كه خداوند مقدّر كرده است ، و عدم لزوم و تحقّق عذاب در دنيا قبل از مرگ ، از مسائل علمى است ؛ و شكيبائى و استقامت رسول الله بر گفتار معاندين ، و تسبيح او با حمد پروردگارش پيش از دميدن خورشيد و پيش از فرو رفتن آن در زير افق و پاسى از شب و پاسى از روز ، همه و همه از اخلاقيّات ، و اوامر الهى اعتبارى و مترتّب بر آن مسائل علم است . 9 وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِباساً وَ النَّوْمَ سُباتاً وَ جَعَلَ النَّهارَ نُشُوراً . « 2 »

--> ( 1 ) آيه 129 و 130 ، از سوره 20 : طه ( 2 ) آيه 47 ، از سوره 25 : الفرقان